Những người trẻ “phi chính phủ”

Sống cùng những người bạn nước ngoài ở các workcamps; được đi nhiều nơi, trong những ngày International day; được cùng những người bạn lại chuẩn bị trang phục, món ăn truyền thống, trình diễn nhạc cụ dân tộc, có nhiều bạn bè quốc tế – những bạn trẻ làm việc cho NGOs (các tổ chức phi chính phủ) không chỉ “được” có thế.

Lớn lên trong thời hội nhập, có nhiều cơ hội tiếp xúc, tham gia vào hoạt động của các tổ chức quốc tế, có ý thức sâu sắc về vị thế đất nước, nhiều bạn trẻ đã dần định hình ước mơ góp phần giúp Việt Nam xoá đói giảm nghèo, nâng cao trình độ dân trí… – đó là những cơ hội và động lực để nhiều bạn trẻ năng động tìm đến NGOs (Non Goverment Organizations) .

Chặng đường đầu tiên: Ngoại ngữ, chuyên môn và lòng nhiệt tình.

Nhà báo Đỗ Thu Hằng – giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, làm Thư kí Toà soạn của “Children and Media”, một dự án của tổ chức Cứu trợ trẻ em Thuỵ Điển SCS, có trụ sở tại rất nhiều khu vực như: Beirut, Bangkok, Dhaka… Cùng làm với chị là nhiều bạn sinh viên báo chí.

Theo chị Hằng, các bạn sinh viên báo chí làm việc chương trình này trước hết cần có lòng nhiệt tình, năng động. Khi có thức làm việc tốt sẽ thấy đây là công việc rất có ý nghĩa, là cơ hội tốt để thực hành nghề nghiệp. Một trong những công việc chính của sinh viên tham gia dự án là viết bài về trẻ em – đúng với nghề nghiệp sẽ theo đuổi sau này của các bạn.

Khi tham gia vào hoạt động như thế, chị Hằng cho biết: “Họ được rất nhiều thứ: hiểu biết về quyền trẻ em, có kỹ năng viết báo hiện đại, tình cảm và trách nhiệm với trẻ em.

Ở toà soạn của chúng tôi, các bạn trẻ có cơ hội được tiếp cận với công nghệ làm báo điện tử hiện đại, được sự chỉ bảo tận tình của các nhà báo trong nhóm quản lý, biên tập web. Tất nhiên, họ cũng cần hỗ trợ nhiều hơn về phương tiện kỹ thuật, các khoá tập huấn nghiệp vụ, và đặc biệt là cần thời gian để chia sẻ, rút kinh nghiệm, đánh giá”.

Chặng đường thứ hai: Kết nối bạn bè, bước ra thế giới

Hà Hương Giang, (sinh năm 1987, sinh viên năm thứ ba, khoa báo chí, Học viện Báo chí và tuyên truyền) là thành viên của “Children and Media”, chia sẻ:

“Tôi chuyên đưa tin về trẻ em. Công việc của tôi là viết tin, bài về trẻ em để bênh vực quyền lợi cho các em. Thời gian ở Children and Media khá đáng nhớ với những khoá tập huấn về trẻ em, luật và quyền của trẻ em cũng như cách tiếp cận, giao tiếp với trẻ em. Tôi đã trưởng thành hơn, được rèn luyện cả về nghề nghiệp, nhân cách, biết sống vì người khác, biết cách làm những điều tốt nhất cho các em nhỏ”.

Ở Việt Nam hiện có hàng trăm dự án phi chính phủ như “Children and Media” với nhu cầu tuyển dụng cao, từ quản lý dự án, cán bộ dự án, điều phối viên…

Các tổ chức phi chính phủ ra đời với nhiều mục đích khác nhau, thông thường là nhằm đẩy mạnh các mục tiêu chính trị hay xã hội như bảo vệ môi trường, thiên nhiên, khuyến khích việc tôn trọng các quyền con người, cải thiện mức phúc lợi cho những người bị thiệt thòi… có mục tiêu bao trùm nhiều khía cạnh chính trị, xã hội và nhân văn.

Là tổ chức xã hội không vì doanh lợi, phi chính phủ, mang tính tự nguyện để hoạt động phát triển kinh tế-xã hội, bổ sung cho các lĩnh vực mà các chính phủ, doanh nghiệp chưa đủ sức hoặc chưa thích hợp; yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất của một người trẻ “phi chính phủ” là lòng nhiệt tình, thái độ cầu thị, mong muốn học hỏi, trung thực, tinh thần trách nhiệm cao, khả năng làm việc theo nhóm và đặc biệt là phẩm chất luôn quan tâm, đặt lợi ích của cộng đồng lên trên hết.

Những kỹ năng khác, người ta sẵn sàng đào tạo cho bạn: một tư duy làm việc chuyên nghiệp, phương pháp quản lý, hoạt động xã hội, khả năng thích ứng công việc… cùng với một mức lương lý tưởng.

Đỗ Việt Cường (Sinh viên năm thứ hai khoa Quản trị kinh doanh, ĐH Ngoại thương) hiện là điều phối viên của dự án “Sinh viên và trẻ em đường phố chung tay vì cộng đồng không HIV” của tổ chức SJ (Solidariés Jeunesses) Việt Nam.

Cường nói: “Có một thực tế là, trong công cuộc chống đại dịch HIV, giới quan chức quan tâm nhiều đến nhóm đối tượng có nguy cơ cao dính đến ma tuý và mại dâm, nhưng bỏ lại một khoảng trống lớn là trẻ em, đặc biệt là trẻ em đường phố.

Nhóm đối tượng này đang gia tăng, đặc biệt trong điều kiện đô thị hoá đang diễn ra mạnh mẽ. Dự án của Cường trước hết sẽ triển khai ở Long Biên, nơi tập trung nhiều trẻ em đường phố với đặc thù riêng: bố mẹ không nghề nghiệp, nghiện hút, các em sống chủ yếu bằng nghề bốc vác, hoặc móc túi, ăn mày”.

Dự án được Ngân hàng thế giới tài trợ 10.000 USD, và được nhiều tổ chức quốc tế đỡ đầu, đã đi vào triển khai vấn đề truyền thông cho trẻ em qua việc giáo dục đồng đẳng: các sinh viên-tình nguyện viên đến các trường của trẻ em đường phố (như Ngô Văn Sở, Mái Ấm…) tuyên truyền về các kĩ năng phòng chống HIV; sau đó lại chọn ra những em xuất sắc nhất để tiếp tục tham gia tuyên truyền cho các em khác.

Cường kể lại: “Ban đầu, tôi tham gia SJ với cái nhìn thực dụng. Tôi cần một chứng chỉ và một thư giới thiệu của tổ chức tình nguyện này để đi du học. Nhưng về sau, hoạt động nhiều, làm được nhiều việc có ích, được đi nhiều nơi, quen nhiều bạn mới…. tầm nhìn mở rộng hơn, có nhiều cơ hội giao lưu về văn hoá, lối sống; học được nhiều cách tư duy mới… tôi cũng thấy mình tự tin và trưởng thành rất nhiều”.

Hiện Cường còn là thành viên của tổ chức Tình nguyện vì hoà bình (Volunteer for Peace). Lần tới thăm làng Hữu Nghị của trẻ em chất độc màu da cam, một người bạn Nhật Bản đã tâm sự với Cường: “Thực sự đến đây mới biết thế nào là tình nguyện. Và biết rằng chiến tranh đã tàn phá đến nhiều người trẻ Việt Nam như thế nào…”.

Khi đã có những trải nghiệm đầu tiên, Cường nói với tôi về dự định lớn hơn của mình: sẽ thành lập một tổ chức phi chính phủ riêng. Theo Cường điều đó là hoàn toàn khả thi, nhất là trong thời đại hội nhập như ngày hôm nay, ngày càng có nhiều bạn trẻ sẵn sàng thử sức với các tổ chức phi chính phủ.

Đích đến: Hoàn thiện mình để đến với toàn câu

Làm việc cho NGOs, Cường có rất nhiều bạn bè quốc tế: “Hôm Tết, tôi nhận được một email “Chúc mừng năm mới” viết bằng tiếng Việt của một cậu học sinh trong đoàn Azerbaijan mà tôi phụ trách hướng dẫn trong kì thi Olympic Toán Quốc tế 2007 tại Việt Nam. Bất ngờ và cảm động vô cùng! Một cậu bạn Hàn Quốc tên là Do nhận tôi làm anh trai, cũng hay viết thư, chat chit kể lể, hỏi han nhiều chuyện thú vị”.

“Trước đây, tôi đã dự định ra trường sẽ làm việc cho một doanh nghiệp về mảng nhân sự hoặc marketting. Nhưng bây giờ thì một số điều đã thay đổi. Tôi sẽ thành lập một tổ chức riêng hỗ trợ cho các nạn nhân chất độc da cam Việt Nam. Tổ chức của tôi cũng sẽ là cầu nối cho những người bạn quốc tế có nhiệt tâm muốn giúp đỡ nạn nhân da cam của nước mình”, Cường chia sẻ về kế hoạch tương lai.

Trần Sơn Bách, (sinh năm 1987, ở 15H Quan Nhân) là một thành viên nhiệt tình của tổ chức SJ Việt Nam, dù mới chỉ tham gia vào hai dự án gần đây nhất: Dự án “Hỗ trợ dạy và học; cải thiện đời sống cho cư dân Long Biên” và dự án “Cộng đồng chung tay vì HIV” – tâm sự:

“Điều căn bản nhất tôi nhận được, là cơ hội được va chạm, tiếp xúc với rất nhiều con người có những số phận không may mắn. Trẻ em đường phố, những người nghiện hút, có HIV, lang thang… thực ra tôi luôn thấy họ rất đáng thương. Nhưng trước kia, để cùng ngồi lại và đồng cảm thực sự với họ là rất khó. Bây giờ, tôi có cơ hội trực tiếp để làm những điều ấy. Và cũng để xem khả năng hoà nhập của mình đến đâu”, Bách giải thích. Với cậu, để hiểu bạn bè bên ngoài mình trước hết phải hiểu và chia sẻ được với nơi mình đang sống.

Thời gian hơn một năm làm việc cho TRAFFIC-một tổ chức của Thuỵ Điển và Đan Mạch được thành lập năm 1976, hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ động vật hoang dã và tự nhiên đã mang đến cho Đặng Thu Hà (sinh viên năm thứ hai, ĐH RMIT) rất nhiều kiến thức về môi trường và động vật quý hiếm. Mục tiêu của Hà là giáo dục và thay đổi hành vi buôn bán, sử dụng sản phẩm từ động vật hoang dã tại chính nơi mình sống: Hà Nội.

“Tôi đã tạo lều trại trong các trường Tiểu học và THCS, trưng bày tranh ảnh và các mẫu vật, giới thiệu về thực trạng buôn bán động thực vật hoang dã ở Việt Nam, mối liên quan giữa tự nhiên và con người… và chuyển tới các em nhỏ những giải pháp giữ gìn có tính chất đổi mới đối với tự nhiên. Công việc này rèn luyện cho tôi kỹ năng thuyết trình, sự tự tin, bạo dạn, và khả năng sáng tạo, linh hoạt với các tình huống bất ngờ”.

“Công dân toàn cầu là sống có ích với người dân toàn cầu” – tâm sự ấy của một bạn trẻ thế hệ 8x thật đúng với những người trẻ “phi chính phủ” ở NGOs như Cường, Bách, Giang hay Hà…

Đinh Phương Linh/ Tuan Vietnam